Etiketler

, , ,

_Birinci_Çözümlemeler.jpg.aspx

“BİRİNCİ ÇÖZÜMLEMELER

… Tanıtlama konusunda ve tanıtlamalı bilimin araştırması; sonra şunları tanımlamak gerekir: Öncül, terim, tasım nedir, tam ile tam olmayan tasım nasıldır; bunlardan sonra da şu nesnenin şu nesnede bütün olarak bulunması veya bulunmaması nedir ve de bütüne ya da hiçbir şeye yüklemek derken ne söyleriz.
‘Öncül’ bir şeye ilişkin bir şeyin evetlendiği veya değillendiği bir önermedir; bu ise tümel, tekil veya belirsiz olur. ‘Tümel’ dediğim, bir şeyin hepsinde bir şey bulunması veya hiçbirinde bir şey bulunmaması, ‘tikel’, kiminde bulunması kiminde bulunmamaı veya hepsinde bulunmaması; ‘belirsiz’ ise tümellik veya tikellikten bağımsız olarak bir şeyde bir şey bulunup bulunmaması; Sözgelişi ‘karşıtların bilimi aynıdır’ veya haz iyi değildir’. Doğrudan tanıtlamalı öncül diyalektik öncülden şöyle ayrımlıdır: Doğrudan tanıtlamalı olan çelişmenin bir parçesının kabulü (çünkü tanıtlayan sormaz, kabul eder), diyalektik olan ise çelişmenin soruluşudur. Ama her ikisinden tasım oluşması bakımından hiçbir ayrımları olmayacak; çünkü hem tanıtlayan hem soran, bir şeye ilişkin bir şeyin bulunup bulunmamasını kabul ederek çıkarım yapar. Dolayısıyla tasımsal öncül, söylediğimiz tarzda, saltık olarak bir şeye ilişkin bir şeyin evetlenmesi veya değillenmesi olacak; doğru ve başlangıç kabulleri aracılığıyla elde edilmişse doğrudan tanıtlamalı, Topikler‘de söylendiği gibi, araştıran için çelişmenin soruluşu, çıkarım yapan için görünenin ve genel kanının kabulü ise diyalektiktir…
Öncülün ayrıştığı şeye ‘terim’ diyorum, sözgelişi yüklenilen ile olmak veya olmamak eklenerek (ya da ayrılarak) kendisine yüklenen… ‘Bunların böyle olması açısından’ dediğim, sonucun bunlardan ötürü çıkması; ‘sonucun bunlardan ötürü çıkması’ ise, zorunlu sonucun oluşması için terimin dışında hiçbir şeyin gerekmemesi. Zorunlu sonucu açık kılmak için alınanlar dışında hiçbir şeyi gerektirmeyen tasıma ‘tam’ diyorum; taşıyıcı terimlerden ötürü zorunlu olan, oysa öncüllerde söylenmemiş bir veya daha çok şeyi gerektirene ise ‘tam olmayan’… (Taşıyıcının içinde) ötekinin ona ilişkin söylenemeyeceği hiçbir şey bulunmadığında ‘hepsine yüklenme’ diyoruz; ‘hiçbirine yüklenmeme’de de bu böyle.
…”

Birinci Çözümlemeler, Aristoteles, çev: Ali Houshiary, Dost Yay, Ankara, 1998, s. 11-13

Reklamlar